04.29.2024

Gazze seçenekleri: Ne yapmalı?


Memun Fendi Yazdı…

İnsani boyuta odaklanmak önemli ama mesele özünde siyasi ve hukuki bir mesele. Gazze’de yaşanan açlık ve soykırımın neden olduğu insani trajediye rağmen mesele insani bir mesele değil, temeli işgal altındaki bir halk ve toprak olan siyasi bir mesele

İsrail, yaklaşık 6 aydır Gazze Şeridi’nde yıkıcı bir savaş yürütüyor.

Savaş şu ana kadar çoğunluğu kadın ve çocuk olmak üzere yaklaşık 32 bin kişinin ölümüne neden oldu ve sayı her dakika artıyor.

Aynı şekilde 50 bine yakın yaralı var ve yine sayı her dakika artıyor.

Bunlara bir de büyük çaplı bir yıkımın ve benzeri görülmemiş bir açlığın görüntüleri ekleniyor.

En tehlikelisi de tüm bunların canlı olarak yayımlanması; görüntüler tüm korkunçluğu ile her eve ulaşıyor.

Bunun, bölge halkının tek bir ülkede ve bir bütün olarak bölgesel düzeyde neler olup bittiğine dair algısı ve bilinci üzerinde feci sonuçları bulunuyor.

Daha da önemlisi, bunun devletlerin güvenliği ile bölgenin güvenliği, özellikle de Körfez bölgesinin güvenliği üzerindeki sonuçlarıdır.

Zira Babul Mendeb’den Gazze’ye uzanan savaş, Hizbullah’tan Irak’taki Haşdi Şabi’ye çeşitli örgütler ve bölge ülkeleri arasındaki anlaşmazlıklarla kesişebilir.

Gazze savaşının bölgesel güvenliğe en önemli yansımalarından biri bölgesel güvenlik sisteminin Arap formunun açığa çıkmasıdır.

Bu açığa çıkma ve farklı eksenler arasında bir rekabet gibi görünen görüş farklılığı, her bir ülkenin güvenlik çıkarları üzerinde doğrudan etkiye sahip.

Devam eden dönüşümlerin ölçeği ve bunların bölgenin güvenliği üzerindeki potansiyel etkisi, şu anda ileri sürülenlerden daha derin bir anlayış gerektiriyor.

Bu makalede sunabileceğim ve bir bütün olarak rahatsız edici olabilecek, çoğu Arap ülkesinin deklare ettiği politik çizgi ile bütünüyle çelişebilecek öneriler değil, çokça yaratıcılık ve zihin açıklığı gerektiriyor.

Ancak zihinlerin odaklanması için bu krizde nasıl hareket edilebileceğine yönelik alternatif senaryolar sunmak da gerekiyor ki bunu bölgesel güvenliğin özelliklerinin çizilmesi açısından çok önemli görüyorum.

Birçok ülke, Gazze krizini siyasi özünden arındırılmış ya da sanki insani bir sorun, yanardağ patlaması, sel, fırtına gibi doğal afetlerin sonuçlarına benzer bir olay gibi görüyor.

İnsani boyuta odaklanmak önemli ama mesele özünde siyasi ve hukuki bir mesele.

Gazze’de yaşanan açlık ve soykırımın neden olduğu insani trajediye rağmen mesele insani bir mesele değil, temeli işgal altındaki bir halk ve toprak olan siyasi bir mesele.

Sorunu insanileştirmeye yönelik çabamız bizi konunun siyasi, hukuki ve cezai yönlerinden uzaklaştırıyor ve işgalcinin suçundan sıyrılmasına olanak tanıyor.

Biden yönetimi ile meselenin insani yanını, geçici ateşkesi, rehinelerin serbest bırakılmasını görüşmek bile bizi meselenin özünden uzaklaştırıyor.

Nitekim ABD Dışişleri Bakanı Anthony Blinken’in yedinci ziyaretinden sonra da yeni bir şey görmedik.

Blinken’in denklemi aslında geçici ateşkes karşılığında rehinelerin serbest bırakılmasından ibaret.

Gazze’deki ölüm ve yıkımın boyutu onu ilgilendirmiyor, önceliği rehineler ya da en azından kamuoyuna yaptığı açıklamalardan benim anladığım ve yorumladığım bu.

Blinken için Filistin meselesi bizim için olduğu gibi değil. Bizim için Filistin meselesi işgalci ile işgal altında olan arasındaki siyasi bir mesele.

Devletinin sadece Yahudilere ait olmasını isteyen işgalci ile Nelson Mandela’nın başkanlığa gelmesinden önceki beyaz Güney Afrika’dakine benzer bir apartheid sistemini kabul etmeleri istenen geri kalanlar arasındaki siyasi bir mesele.

Filistin meselesini insanileştirmek, uluslararası ve küresel destek elde etmek için bir araç olarak önemli, ancak Arap ülkelerinin üstlenmesi gereken siyasi ve hukuki bir süreç var ve bu nedenle bazı Arap ülkelerinin bugünlerde Güney Afrika’nın çağrısına katılmaları önemli.

Keza meselenin hukuki boyutunun teyit edilmesi için Birleşmiş Milletler aracılığıyla harekete geçilmesi de önemli.

Ayrıca bazı Arap ülkelerinin sahip oldukları baskı kartları ile tehdit etme veya tehdit imasında bulunma fırsatları da mevcut. Arap diplomasisi dişli olmalı.